CLASSICS & ANTHOLOGIES
O cinema mudo Brasileiro
Na de Fondation Jérôme Seydoux-Pathé in Parijs vertonen we dit najaar een overzicht van gerestaureerde stille films uit de collectie van de Cinemateca Brasileira. Als aanvulling op het programma is er een focus op de films uit de stille periode van Alberto Cavalcanti, een Braziliaan die zijn carrière als filmmaker begon in het bruisende Parijs van de jaren 1920.
Dit programma is ook een getuige van meer dan honderd jaar internationale filmuitwisselingen. Op het programma staan de antropoloog Claude Lévi-Strauss en de dichter-filmmaker Mario Peixoto, beiden geboren in Brussel, en de beginjaren van Alberto Cavalcanti, een Braziliaan die architectuur studeerde aan de Beaux-Arts in Genève. Als experimentator en criticus, belangrijke protagonist in de geschiedenis van de stille film in Frankrijk en nog meer van de Britse documentairefilm bij de aanvang van de geluidsfilm, werd hij in de jaren 1950 uitgenodigd om terug te keren naar Brazilië om daar de nationale productie nieuw leven in te blazen. Twee Hongaarse immigranten, Rex Lustig en Adalberto Kemeny, maakten een prachtige stedelijke symfonie in São Paulo, a symphonia da metrópole.
Vanaf de komst van de cinematograaf volgt Brazilië dit voorbeeld en organiseert het vertoningen van lokaal gedraaide films, bewerkingen van Braziliaanse of buitenlandse literatuur, films die soms worden gezongen of gesproken door de acteurs tijdens de vertoning filmes falantes e cantantes of die zijn die geïnspireerd zijn of genres die in het buitenland in de mode zijn. Rond 1915 vestigden Amerikaanse bedrijven zich in Rio en São Paulo en legden ze de stijl van succesvolle films, avonturenfilms en melodrama's op.
Buiten de hoofdstad ontstond toen een cinema die, hoewel geïnspireerd door populaire genres, de originaliteit van de Braziliaanse stille film zou bepalen. Zo richt filmmaker Humberto Mauro uit Cataguases in Minas Gerais, zijn eigen bedrijf op (Phebo Film) en maakt met beperkte middelen drie films, waaronder Thesouro Perdido, die in 1927 door critici werd geprezen, en vervolgens Brasa Dormida, de eerste kaskraker in de geschiedenis van de Braziliaanse cinema. Dit verzekert hem financiering voor de film Sangue Mineiro, een melodrama met Carmen Santos, een iconische actrice maar tevens de eerste regisseuse en producente uit de Braziliaanse filmgeschiedenis. Op voorwaarde dat zij een rol zou krijgen, gaf ze dan ook aan Mario Peixoto, geboren in Brussel, de kans om de eerste avant-gardefilm uit de geschiedenis van de Latijns-Amerikaanse cinema te draaien, Limite. In het noordoosten, in Recife, maakte Gentil Roiz melodrama's van grote plastische schoonheid (Aitaré da Praia), vaak opgenomen in natuurlijke decors. De originele kleuren van deze films, waarvoor de pellicule destijds werd getint in overeenstemming met de sfeer van de scenes (techniek van tinting of toning), werden gerestaureerd door het Braziliaans filmarchief met Desmetcolor, een procédé uitgevonden door Noël Desmet, de oprichter van het laboratorium van CINEMATEK.
In samenwerking met




Dinsdag 02.09 18:00 PLATEAU Cart
Dinsdag 09.09 20:00 PLATEAU Cart
O cinema mudo Brasileiro
La Galerie des monstres
- Jaque-Catelain, Frankrijk 1924 ⁄ Jaque-Catelain, Jean Murat, Loïs Moran ⁄ ZW ⁄ 82' ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Acteur Catelain draaide onder supervisie van Marcel L’Herbier deze film over een jongen die in Spanje een meisje ontvoert om met haar een trapeze-act te vormen.

Donderdag 04.09 20:00 PLATEAU Cart
Donderdag 11.09 18:00 PLATEAU Cart
Na zijn werk voor L’Herbier, draaide Cavalcanti een paar korte en middellange films zoals Rien que les heures, een avant-gardistische docu waarin hij een etmaal uit het “leven” van Parijs toont, en La p’tite Lili, een “verfilming” van het populaire lied van Gravel en Benech.

Zondag 07.09 15:00 LEDOUX Cart
O cinema mudo Brasileiro
Yvette
- Alberto Cavalcanti, Frankrijk 1927 ⁄ Catherine Hessling, Pauline Carton, Michel Duran ⁄ ZW ⁄ 74' ⁄ OND: — ⁄ PIANO
De morele foltering van een vrouw, ontgoocheld in de liefde. Een verfilming naar Guy de Maupassant door Cavalcanti, gewezen decorbouwer voor onder meer L’Herbier (Feu Mathias Pascal).

Zaterdag 13.09 20:00 PLATEAU Cart
Dinsdag 16.09 20:00 PLATEAU Cart
O cinema mudo Brasileiro
The Late Mathias Pascal
Feu Mathias Pascal
- Marcel L'Herbier, Frankrijk 1925 ⁄ Lazare Meerson, Ivan Mosjoukine, Marcelle Pradot, Loïs Moran ⁄ ZW ⁄ 168' ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Naar een roman van Pirandello. Een jonge intellectueel, ongelukkig getrouwd, gaat zijn geluk beproeven in Monte Carlo. Als hij rijk terugkomt in zijn dorp, is hij intussen dood verklaard en kan hij als een vrij man naar Rome vertrekken. Knappe titelrol van Mosjoukine, debuut van Michel Simon als de domme verloofde.

Donderdag 18.09 20:00 PLATEAU Cart
Zaterdag 20.09 18:00 PLATEAU Cart
O cinema mudo Brasileiro
En rade
- Alberto Cavalcanti, Frankrijk 1927 ⁄ Pierre Batcheff, Catherine Hessling, Nathalie Lissenko ⁄ ZW ⁄ 67' ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Romantiek en verlangen naar avontuur in een havenwijk. Een jongeman droomt van op zee gaan maar raakt verliefd op een barmeisje. Cavalcanti houdt van de magie van havens en van personages die hun lot proberen te ontvluchten.

Dinsdag 23.09 20:15 PLATEAU Cart
Dinsdag 30.09 18:00 PLATEAU Cart
O cinema mudo Brasileiro
Tire-au-flanc
- Jean Renoir, Frankrijk 1929 ⁄ Georges Pomiès, Michel Simon, Fridette Fatton ⁄ ZW ⁄ 103' ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Een zeldzame commerciële opdrachtfilm van Renoir: een razendsnel gedraaide burleske met afwisselend tragische en feeërieke scènes. De eerste samenwerking met Michel Simon.

Donderdag 25.09 18:00 PLATEAU Cart
Zondag 05.10 15:00 LEDOUX Cart
O cinema mudo Brasileiro
Le Capitaine Fracasse
- Alberto Cavalcanti, Frankrijk 1929 ⁄ Lien Deyers, Pierre Blanchard, Marguerite Moreno ⁄ TINTED ⁄ 90' ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Tweede, maar niet laatste, adaptatie Gautiers roman over een berooide baron die zich aansluit bij een rondtrekkend theatergezelschap. Onderweg kan hij zijn kunsten als schermer ten volle tonen.
Gerestaureerde versie (DCP).
Gerestaureerde versie (DCP).

Zaterdag 27.09 20:00 PLATEAU Cart
Donderdag 02.10 20:15 PLATEAU Cart
O cinema mudo Brasileiro
Amazonas, maior rio do mundo
- Silvino Simões dos Santos Silva, Brazilië 1918 ⁄ ZW ⁄ 66' ⁄ OND: FR ⁄ PIANO
Silvino Simões heeft twee jaar lang de cultuur, het dagelijks leven en de biodiversiteit van het Amazonegebied gefilmd, evenals de verkoop van producten uit het regenwoud op de markt van Belém.
Gerestaureerde versie (DCP).
Gerestaureerde versie (DCP).

Dinsdag 07.10 18:00 PLATEAU Cart
Zaterdag 11.10 18:00 PLATEAU Cart
Brasa Dormida van Humberto Mauro (Sangue Mineiro) was de eerste nitraatfilm ooit gerestaureerd door de Cinemateca Brasileira met de methode van Desmetcolor, een restauratieproces van de kleurenfilm ontworpen door Noël Desmet, oprichter van het laboratorium van het Koninklijk filmarchief. Voorafgegaan door Retribuição, ook een drama waar geld aan te pas komt, en ook in Desmetcolor gerestaureerd, maar digitaal, en met teruggevonden foto’s van de film als referentie voor de kleuren.
Gerestaureerde versies (DCP).

Donderdag 09.10 20:00 PLATEAU Cart
Dinsdag 28.10 20:00 PLATEAU Cart
Os Ocúlos de vovô, een productie uit de provincie Rio Grande do Sul, is een bewaard fragment uit een burleske film, net zoals Exemplo regenerador, een kleine komedie met overspel als thema. In Fragmentos da vida probeert de zoon van een bouwvakker aan zijn conditie te ontsnappen ...in de gevangenis leeft men toch beter nietwaar?
Gerestaureerde versies (DCP).

Dinsdag 14.10 20:00 PLATEAU Cart
Dinsdag 21.10 18:00 PLATEAU Cart
O cinema mudo Brasileiro
La Fille de l’avocat
A Filha do Advogado
- Joao Pedrosa De Fonseca, Jota Soares, Brazilië 1926 ⁄ ZW ⁄ 73' ⁄ OND: FR ⁄ PIANO
Voordat hij naar Europa vertrekt, vertrouwt advocaat Paulo Aragão zijn vriend, journalist Lucio, een geheim toe: hij heeft een biologische dochter, Heloisa, die met haar moeder in een huis op Paulo’s boerderij woont. Lucio krijgt de taak om hun verhuizing naar de hoofdstad te regelen.

Donderdag 16.10 20:00 PLATEAU Cart
Zaterdag 01.11 20:00 PLATEAU Cart
O cinema mudo Brasileiro
Limite
- Mario Peixoto, Brazilië 1929 ⁄ Olga Breno, Taciana Rei, Raul Schnoor ⁄ ZW ⁄ 118' ⁄ OND: FR - NL ⁄ PIANO
Het manifest van de Braziliaanse stille film, gemaakt door een 19-jarige (!) enthousiasteling, de avant-garde grootheden Vertov, Ruttmann, Kinugasa waardig. Op basis van een melo volgt een vlammende poëtische montage.

Donderdag 23.10 20:00 PLATEAU Cart
Zaterdag 25.10 18:00 PLATEAU Cart
O cinema mudo Brasileiro
Aitaré da Praia
- Gentil Roiz, Brazilië 1925 ⁄ Ary Severo, Almery Steves, Rilda Fernandes ⁄ kleur ⁄ 60' ⁄ OND: FR ⁄ PIANO
Aitaré gaat uit met Cora, een meisje uit het dorp. Tijdens een vlottocht op een stormachtige dag redt hij de rijke kolonel Felipe Rosa en zijn dochter, die vastzitten in dit kleine vissersdorpje totdat er een boot komt om hen terug te brengen naar Recife. Restauratiewerk uitgevoerd op basis van de kleuren die bewaard zijn gebleven op een originele nitraatkopie.
Gerestaureerde versie (DCP).
Gerestaureerde versie (DCP).

Donderdag 30.10 18:00 PLATEAU Cart
Zaterdag 08.11 18:00 PLATEAU Cart
De in Brussel geboren meester van de structurele antropologie Claude Lévi-Strauss maakte zijn eerste (en enig) veldwerk in Brazilië, dit in samenwerking met zijn partner Dina Dreyfus. Met wat ze daar allemaal zagen (en filmden) schreef hij het meesterwerk Tristes Tropiques.
Gerestaureerde versies (DCP).

Zondag 02.11 15:00 LEDOUX Cart
O cinema mudo Brasileiro
São Paulo, a symphonia da metrópole
- Rodolfo Lustig, Brazilië 1929 ⁄ Adalberto Kemem ⁄ TINTED ⁄ 90' ⁄ OND: FR ⁄ PIANO
City symphonies waren in de jaren 1920 een internationaal fenomeen in de filmwereld, getuige deze documentaire over São Paulo in de stijl van Berlin, die Sinfonie der Großstadt.
Gerestaureerde versie (DCP).
Gerestaureerde versie (DCP).

Donderdag 06.11 20:00 PLATEAU Cart
Dinsdag 11.11 18:00 PLATEAU Cart
O cinema mudo Brasileiro
Thesouro Perdido
- Humberto Mauro, Brazilië 1927 ⁄ Lola Lys, Humberto Mauro, Bruno Mauro ⁄ ZW ⁄ 89' ⁄ OND: FR ⁄ PIANO
Na de dood van hun ouders worden de broers Bráulio en Pedro opgevoed door een vriend die de oudste een schatkaart geeft die begeerd wordt door bandieten en een nepdokter. Humberto Mauro, grote bewonderaar van D.W. Griffith en King Vidor, kon de Amerikaanse avonturenfilm op Braziliaanse bodem transponeren.
Gerestaureerde versie (DCP).
Gerestaureerde versie (DCP).

Zaterdag 22.11 20:00 PLATEAU Cart
Donderdag 27.11 20:00 PLATEAU Cart
O cinema mudo Brasileiro
Sangue Mineiro
- Humberto Mauro, Brazilië 1930 ⁄ Carmen Santos, Maury Bueno, Ernani de Paula ⁄ ZW ⁄ 80' ⁄ OND: FR ⁄ PIANO
In de jaren 1920 floreerde de Braziliaanse regionale cinema. Dit laatste luik uit de Cataguases-cyclus van de pionier Mauro is vooral geïnspireerd op Amerikaanse avonturenfilms.
Gerestaureerde versie (DCP).
Gerestaureerde versie (DCP).