facebook instagram twitter
X

Votre don fait vivre le cinéma !
Uw gift brengt film tot leven!

FICTIE

DE KOMST VAN JOACHIM STILLER

Harry Kümel, 1976
prijs 9 €

De film verhaalt hoe Freek Groeneveld en Simone Marijnissen in de mysterieuze greep komen van Joachim Stiller, een vreemde man die steeds in een andere gedaante op verschillende manieren hun leven beïnvloedt. Stilaan wordt duidelijke dat de ogenschijnlijk slechte bedoelingen van Stiller niets minder dan de gerichte daden van een Messiasfiguur zijn.

Regie Harry Kümel | scenario en dialogen: Jean Ferry, Harry Kümel & Jan Blokker gebaseerd op de gelijknamige roman van Hubert Lampo | originele muziek: Pieter Verlinden | fotografie: Eddy van der Enden | geluid: Wim Luyten, Michel Van Damme | montage: Harry Kümel | art design: Paul Degueldre | kostuums: Denise Walle, Suzanne Rosbach, Mariette De Wit | productie: Jos Van Gorp (VRT) | productieleiding: Tia Merecy.

Cast Hugo Metsers ... Freek Groenevelt | Cox Habbema ... Simone Marijnissen | Willeke Van Ammelrooy ... Lily | Dora Van der Groen ... madame Frans | Joan Remmelts ... Andreas Colijn | Gaston Vandermeulen ... schepen Keldermans | Ward De Ravet ... Wiebrand Zijlstra | Nellie Rosiers ... Zijlstra's secretaresse | Charles Janssens ... Siegfried | Anton Peters ... Clemens Waalwijk | Alex Willequet ... onbekende | Nini De Boël ... Stella Von Kipperfisch | Ton Lensink ... psychiater | Bob Storm ... cafébaas | Jo De Meyere ... secretaris | Marleen Maes ... Suzanne | Hugo Van den Berghe ... Bert | Daan Van den Durpel ... Berts vriend | Willy Vandermeulen ... Wil Walckeniers | Cara Van Wersch ... verpleegster | Co Flower ... madame Bloeminck.Regie Harry Kümel | scenario en dialogen: Jean Ferry, Harry Kümel & Jan Blokker gebaseerd op de gelijknamige roman van Hubert Lampo | originele muziek: Pieter Verlinden | fotografie: Eddy van der Enden | geluid: Wim Luyten, Michel Van Damme | montage: Harry Kümel | art design: Paul Degueldre | kostuums: Denise Walle, Suzanne Rosbach, Mariette De Wit | productie: Jos Van Gorp (VRT) | productieleiding: Tia Merecy.

De komst van Joachim Stiller

Met de film Meeuwen sterven in de haven, die twee jaar geleden in deze reeks werd uitgegeven, boden het trio Verhavert-Michiels-Kuypers een uniek sfeerbeeld van het Antwerpen van het midden van de jaren vijftig. Niet alleen het materiële, stedelijke landschap - de haven, de oude en de nieuwe stad - werden erin geregistreerd, ook het mentale landschap. Weinig films hebben de culturele ambiance van kort na de oorlog zo tastbaar gemaakt. De kilte na de gruwel kleeft nog aan de natte kasseien. Daarnaast voel je ook de nieuwe wereld die volop in de maak is.

Op een zelfde manier geeft De komst van Joachim Stiller een beeld van het Antwerpen van het midden van de jaren zeventig. Alle belangrijke herkenningspunten komen op een bijna argeloze manier voor de camera: van de Sinksenfoor, de Cogels Osylei, het Damstation tot het stadhuis en het standbeeld van Brabo ervoor. Tegelijk zijn er de kleurrijke behaatjes van Willeke van Ammelrooy die in de zon hangen te drogen en een extravagante, als gallerist verklede, Ward de Ravet, die wegscheurt in een knalrode sportwagen. Allemaal details die op een plezierige manier weergeven hoe de seventies in Vlaanderen aanvoelden. In de kunst wordt er naar hartelust geëxperimenteerd, de seksuele bevrijding is vanzelfsprekend geworden. Er hangt een drang naar gekte en extravagantie in de lucht, en toch ervaart het individu een zeker onbehagen tegenover de samenleving en tegenover de macht. Het esoterische heeft aantrek en in diezelfde lijn ligt ook het magisch-realisme goed in de markt.

Vreemd dat de auteur van deze film Harry Kümel heet, een cineast die doorgaans films maakt die los staan van de tijd waarin ze het licht zien. Zo los dat ze op het zicht moeilijk zijn te dateren. Binnen het oeuvre van deze cineast is De komst van Joachim Stiller een a-typisch werk. De vrolijke ongedwongenheid, de nonchalance, de wat haastige vaart vind je niet terug in zijn andere films. Het hoogdravende register van de dialogen komt recht uit het boek van Hubert Lampo. De toon is vandaag uit de tijd, maar binnen het concept van een stijloefening in jaren-zeventig-kitsch wordt die verliteratuurde spreekstijl een belangrijke component. Wat dit verhaal met zijn zwaarwichtige toon precies te betekenen heeft, is niet meteen duidelijk, maar dat geeft niet. Door zijn plezierige ongeremdheid, is het in eerste instantie een zwierige much ado about nothing, die vandaag weinig aan kijkplezier heeft ingeboet en die ook toegankelijk blijft voor een breed publiek.

Vandaar dat we deze leuke film een geschikt toemaatje vonden bij de tien reeds verschenen titels uit de 'Kroniek van de Vlaamse film', een smakelijke streep slagroom eronder. Strikt genomen is De komst van Joachim Stiller een televisiefilm en hoort hij niet thuis in deze reeks. Anderzijds is de notie televisie bij Kümel nooit echt aan de orde geweest. Ook toen hij bij de BRT documentaires maakte in de jaren zestig, deed hij dat op het 35mm bioscoopfilmformaat. Kort na de vertoning van de drie afleveringen van De komst van Joachim Stiller op de televisie, bewerkte hij de serie tot een bioscoopversie van ongeveer twee uur. Vandaag is het de wens van de cineast dat de drie afleveringen in hun integrale lengte achter mekaar zouden worden bekeken als één langspeelfilm. Vandaar dat ook de begingenerieken tussen de verschillende episodes worden weggelaten.

Met de keuze voor deze VRT-film willen we meteen ook de rol die de openbare omroep heeft gespeeld in het tot totstandkomen van deze reeks in de kijker zetten. De VRT leverde een belangrijk deel van het beeldmateriaal dat gebruikt werd voor de productie van de archiefdocumentaires bij de verschillende films. De VRT heeft ook meegewerkt aan de digitalisering en restauratie van De komst van Joachim Stiller, zoals eerder ook al bij De Man die zijn haar kort liet knippen (ook een VRT-film).

Tot slot willen we deze dvd-editie opdragen aan Michel Apers, die de initiatiefnemer is geweest van dit project en die, vorig jaar zijn leven voortijdig beëindigde. Michel Apers had een bijzondere affiniteit met het werk van Harry Kümel.

Bij deze titel wordt uitzonderlijk geen filmarchiefdocumentaire gerealiseerd, zodat we de dvd goedkoop kunnen aanbieden aan een breder publiek. In de hoop, vanzelfsprekend, dat we u daarmee ook kunnen verleiden tot de rest van het verhaal van de Vlaamse film...

Erik Martens

Langspeelfilm 153'
Audiocommentaar van de regisseur

Taal Nederlands
Ondertiteling Nederlands, Frans, Engels
Beeldformaat 4:3
Filmkader 1:33
Regio code PAL (region free)
Audio dolby digital 2.0
Disc type dvd 9

dvd cover
De komst van Joachim Stiller9 €
dvd image
dvd image
dvd image
dvd image
dvd image
dvd image
dvd image
dvd image
dvd image
dvd image
dvd image