BELGORAMA

DE TELEVISIE OP STELTE: FAITS DIVERS: 1968 - 1977

06.01 > 18.02


In samenwerking met SONUMA

 

In het verlengde van de recente retrospectieve van BRT-documentairemaker Jef Cornelis, nodigt CINEMATEK u uit de meest iconische (en cinematografisch interessante) afleveringen te komen ontdekken van een reeks uit de hoogtijdagen van onze openbare televisie. Deze keer gemaakt langs Franstalige zijde, voor de RTB. Jean-Jacques Péché komt de cyclus inhuldigen. Samen met Pierre Manuel vormde hij het legendarische duo dat deze reeks opstartte, met films die de openbare televisieomroep behoorlijk door elkaar schudden.

"In 1968 werd Faits Divers gelanceerd, een reeks die geleid werd door Pierre Manuel en Jean-Jacques Péché. Ook Manu Bonmariage vervulde, achter de camera voor één aflevering (Week-end ou la qualité de la vie-end) een belangrijke rol. De Franstalig-Belgische omroep RTBF produceerde de reeks tot eind jaren 1980, toen vlaggenschip Striptease kwam aflossen, een programma dat de rebelse geest van het programma tegelijk ook verderzette. Onder de noemer Faits Divers worden een dertigtal sociale documentaires gemaakt. De nationale en internationale impact is groot en het programma valt in de prijzen op tal van festivals: Monte Carlo, Cannes, Praag, Montreal, Knokke enzovoort. De reeks wordt door de jaren heen bekroond met drie 'Antennes de cristal', een jaarlijks door Belgische film- en televisiecritici uitgereikte prijs, en in 1975 met de 'Grand prix de l'union des critiques de télévision Belgique'. Faits Divers wordt nog regelmatig heruitgezonden, waarbij in het bijzonder enkele pareltjes uit de reeks getoond worden: ondanks hun edele patina zijn die bepaald niet verouderd! Er is La Bataille des Marolles, een gevoelige en gedurfde kroniek zoals de openbare omroep er in die tijd nog kon - en durfde - maken; Une saisie, een sociaal drama dat eindigt met de interventie van deurwaarders; Les Fonctionnaires; en natuurlijk: Week-end, een greep uit het leven, vol gimmick-replieken, en sindsdien uitgegroeid tot een cultfilm (en een voorbeeld voor Les Snuls, onder andere). Samen vormen ze die opmerkelijke categorie die soms gekwalificeerd wordt als 'fictieve documentaire', dan weer als 'fictie-document'. Een etappe tussen de 'faits divers' van weleer en de documentaire ficties die er stonden aan te komen. Een soort kantelpunt, waarbij een klassiek register wordt verlaten om lukraak in een ander, avontuurlijker register te duiken - voordat dàt op zijn beurt langzaam, onherroepelijk, ook een systeem wordt. Want de gewiekste, middelmatige en mercantiele logica van de realityshow zou - nog geen generatie later - het concept van document zélf ondermijnen, 'informatie' verkwanselen, humor met een knipoog vervangen door spotternij. Nieuwsgierigheid maakt plaats voor cynisme, eenvoud (met eventueel een dosis onbeholpenheid) voor sensatiezucht en overmaat, reflectie voor speculatie of berekening. 40 jaar later zou Faits divers misschien kunnen doorgaan (moest de reeks erdoor geraken!) voor een nicheproduct, dat men verzoekt niet te hard te blaffen: anders riskeert het gemuilkorfd en geherformatteerd te worden. Men heeft de makers van Faits Divers soms verweten slechts te illustreren wat iedereen al weet, en vooral: tewerk te gaan volgens een vooraf vastgelegd patroon vol stereotypen en vooroordelen - een monument op te richten voor de banaliteit, een podium te bieden voor cafégedachten, voorbereide dialogen in de mond van protagonisten te leggen die uitsluitend bedoeld zijn om stellingen van de goegemeente te ventileren... Anderen verwelkomden dan weer een terugkeer naar spontaniteit; de warme toegankelijkheid; de manier om gesprekspartners en camera op dezelfde manier te benaderen (vanaf de schouder); een nieuwe bereidheid te luisteren, alles opslorpend, het toeval volgend. Kortom, een heilzame vrijheid van toon - waarbij men zich niet teveel aantrok van regels, of recepten, of bekrompen principes."
- Emmanuel d'Autreppe
(Naar een tekst die verschenen is in Regards sur le réel. 20 documentaires du 20e siècle, Yellow Now/Cinémathèque de la Fédération Wallonie-Bruxelles, 2013.)

 

In samenwerking met SONUMA