Lars von Trier won dan wel niet de Gouden Palm op het jongste Filmfestival van Cannes, zijn film Antichrist ging er wel het vlotst over de tongen. Naar aanleiding van de release van de beruchtste film van 2009, brengt CINEMATEK deze maand een retrospectieve van de controversiële Deense regisseur, wiens werk gekenmerkt wordt door een niet aflatende stilistische vernieuwingsdrang. De uitgelezen kans om (hernieuwd) kennis te maken met een oeuvre dat de extreemste emoties losmaakt bij de toeschouwers.

Lars von Trier blijft onlosmakelijk verbonden met Dogma 95, de beweging die het eerste eeuwfeest van de cinema vierde met een "Eed van Zuiverheid", een manifest bestaande uit tien strikt te volgen regels bij het draaien van een film. Maar von Trier zou uiteindelijk maar één film draaien volgens het Dogma 95-principe (Idioterne). Al was zijn experimenteerdrift daarmee verre van gestild. Zo zijn de musicalnummers van Dancer in the dark opgenomen met tientallen simultaan draaiende camera's. En zowel Dogville als Manderlay zijn gedraaid in een uitgestrekte studio met bijna geen decorstukken: de huizen zijn lijnen op de grond, maar de acteurs doen wel alsof ze deuren openen (die daarenboven piepen). En in The boss of it all bepaalde een computer onafhankelijk de camerabewegingen. Tegenstanders beweren dat von Trier maar wat doet, doch zij dwalen: de regisseur injecteert zijn werk met een verbeeldingskracht die heden ten dage in de cinema node gemist wordt.
Daarenboven wordt al te gemakkelijk vergeten dat deze stilistische vernieuwingsdrang ten dienste staat van sterke verhalen. Geregeld zijn dat moderne melodrama's waarin de vrouwelijke hoofdpersonages slachtoffers zijn van een ongure wereld — misogynie is een ander verwijt dat von Trier geregeld te horen krijgt. Eén zaak staat als een paal boven water: von Trier maakt cinema die niemand onberoerd kan laten en in elk geval meer stof tot napraten, discussiëren en — waarom niet — ruziemaken biedt dan de zoveelste goedbedoelde maar saaie thesenfilm van het zoveelste brave adept van de Europese auteurscinema.